خانه / اخبار صنفی / نگاهی به تاریخچه بیهوشی درتاریخ پزشکی ایران طب بیهوشی چگونه وارد کشور شد!

نگاهی به تاریخچه بیهوشی درتاریخ پزشکی ایران طب بیهوشی چگونه وارد کشور شد!

استفاده از بیهوشی در تاریخ طب ایران ،سابقه ای طولانــی دارد. با این حال اســتفاده آکادمیک ازاین شــیوه در کشــور ما به انجام نخستین عمل جراحی مدرن در ایران برمیگردد. در حدود ۱۶۰ســال پیش یعنی ســال ۱۲۳۰ شمسی ،زمانیکه پزشک اتریشــی، یاکوب ادوارد پوالک درحال انجام عمل جراحی بود، شخصی به نام آقای فوکتی نیز در کنار او مسئولیت بیهوشی بیمار رابه عهده داشت و برای نخستین بار در کشور ما از ماده اتر برای بیهوش کردن بیمار استفاده کرد.تا ســال ها بعد، بیهوشــی در ایران با روشهای بســیار ابتدایی مانند ماســک امبردن و قطره اتر انجام میشد و در بیشــتر موارد افرادی اینمسئولیت را به عهده داشتند که پزشک نبودندو بــه طور تجربی با این کار آشــنایی پیدا کرده بودنــد.دربرخی مــوارد نیز دیده میشــد که جراحــان خود مبــادرت به بی حســی نخاعی می‌کردند. بعدها در مراکز دانشگاهی، دستیاران جراحی و یا دانشــجویان ســال آخر پزشــکی عهده دار این وظیفه میشدند؛ در هر حال تا آن زمان ،روش خاصی برای تدریس بیهوشی نوین وجود نداشت.

پروفسور عدل و بیمارستان سینا

در ســال ۱۳۳۰ ،پروفسور یحیی عدل که از بنیانگذاران جراحی نوین در پزشــکی ایران اســت و دوره تخصص جراحی عمومی
خود را در کشــور فرانســه گذرانــده بود، درمراجعت به کشــور، فردی به نــام Boue را باخود به ایران آورد تــا در انجام اعمال جراحی به بیهوش کردن بیماران بپردازد. این شــخص در بیمارســتان ســینا کــه از قدیمیتریــن بیمارســتانهای کشور بود و تاســیس آن به سال۱۲۴۶ برمیگشت، با اســتفاده از ماسک امبردن برای بیهوش کردن بیماران اســتفاده می‌کرد.اما اگر بخواهیم از اولین بنیانگذاران بیهوشــی نوین در ایــران یاد کنیم، حتما بــه نام دکترعلی فر، دکتر محمد اســماعیل تشید ودکتر عبداله مرتضوی برمیخوریم که نقش مهمی در این عرصه داشــته اند. حضور این سه تن در تاریخ پزشکی کشــور موجب گسترش تکنیک های بیهوشــی و نگاه تخصصی تر به آن شد و بیهوشــی را از حالت یک کار تجربی، به سوی یک فرآیند آکادمیک سوق داد.دکتر فریک ســال بعد از مراجعت پروفســور عدل به کشــور و آمــدن Boue به ایــران، دکتر فر که فارغ التحصیــل رشــته تخصصی بیهوشــی ازانگلستان بود، به پیشــنهاد دانشکده پزشکی دانشــگاه تهران، تعلیم و آموزش پزشــکان دررشــته بیهوشــی را آغاز کرد و از همان ســال تدریس بیهوشــی در برنامه درسی دانشجویان پزشکی عمومی نیز گنجانده شد و از حدود ده ســال بعد، گذراندن یک ماه در بخش بیهوشی برای کلیه دانشــجویان پزشکی عمومی الزامی شــد.  از جمله ابداعات جالب توجه دکتر فر دراین زمینه میتوان به طراحی و ساخت دستگاه بیهوشی مداربسته ای اشاره کرد که به نام خود او معروف است.

دکتر مرتضوی

او نیز دوره تخصص بیهوشــی خود را در کشور اندکــی پس از آن، دکتر عبدالــه مرتضوی که او نیز دوره تخصصی  بیهوشی خود را در انگلســتان گذرانده بود، پــس از مراجعت به ایــران، در بیمارســتان زنــان که وابســته به دانشکده پزشــکی بود، مشــغول به کار و نیز تربیت دانش آموختگان برای رشــته بیهوشی شد.تعداد دســتیاران در دو دوره تخصص  بیهوشی برگزار شــده به ترتیــب چهار و ســه نفر بودکه همگی این افــراد پــس از فارغ التحصیلی در بیمارســتان های تابعه دانشــکده پزشکی مشغول به کار شدند.در ســال ۱۳۳۳ ،تنها یک ماشــین بیهوشــی در کشــور و آن هم در بیمارستان رازی وجود داشت ولی با افزایش تعداد افراد آموزش دیده به خریداری تعداد بیشــتری از این دستگاه ها نیــاز بود. به همین دلیل حدود یک ســال بعد تعداد دوازده دستگاه بیهوشی دیگر برای سایر بیمارســتانه ای دانشــگاه تهران خریداری وبرای استفاده در اعمال جراحی راه اندازی شد.

دکتر تشید

دکتــر تشــید در اواخر ســال ۱۳۳۴ و پس ازگذراندن دوره آموزشــی احراز بورد تخصصی آنســتزیولوژی از کالج پزشکی نیویورک، برای ادامه فعالیت در این حوزه به ایران بازگشــت.وی در همان ابتدا کار خود را با ســمت ریاست درمانــگاه و به عنــوان یکــی از اعضای هیئت علمــی در بیمارســتان امام خمینــی(هزارتختخوابــی) آغاز کرد و به آمــوزش و تربیت متخصصان بیهوشــی در کشــور پرداخت. وی در مدت اقامــت و تحصیل خــود در آمریکا باجدیدتریــن روش هــا و دســتگاه های مورداســتفاده در بیهوشی آشنا شــده بود و اشراف کاملی بــر جزئیات طب بیهوشــی و مســائل مربوط به آن داشــت و توانســت نقش موثری را در گســترش این شــاخه از علم پزشکی درکشور ایفا کند.از دکتر تشــید، مقالات علمی متعددی به جامانده که یکی از مهمترین آنها کتاب شــاخص»انتخاب بیهوشــی و فارماکولــوژی داروهای بیهوشــی« اســت. این کتاب که در آن دوره جایــزه بهتریــن کتاب ســال را نیــز به خوداختصاص داده بود، به دلیل اســتقبال پزشکان متخصصان و دانشجویان پزشکی، در سال  های بعد، بارها مورد تجدید چاپ قرار گرفت.البته دکتر تشــید، ابداعات کاربردی و مهمی را نیز در حوزه طب بیهوشــی داشته است که از آن جمله میتوان به طراحی و ســاخت لوله دهانی-حلقــی کاف دار که معمــولا  با نام لوله دکتر تشــید شناخته میشــود ،اشاره کرد که از آن برای حفظ تهویه در مــوارد لوله گذاری مشکل، استفاده میکنند.

مرکزیت آموزش گروه بیهوشی

در سال ۱۳۳۴ ،مرکزیت آموزش گروه بیهوشی در بیمارستان سینا تعیین شد و دستیاران پساز گذرانــدن تعلیمات اولیه، بــرای ادامه دوره دستیاری در یکی بیمارســتانهای چهارگانه دانشگاه تهران تقسیم میشدند. البته ده سال بعد، مرکزیت گروه بیهوشی به بیمارستان امام خمینی انتقال پیدا کرد. در این دوره، دکتر فرو پس از وی دکتر تشــید، مسئولیت مدیریت گروه را بر عهده داشتند.

تفکیک جراحی و بیهوشی

در ســال ۱۳۴۷ ،تفکیــک گروه های آموزش جراحی و بیهوشــی صــورت پذیرفت و از آن پس ،تربیت پزشــکان متخصــص به صورت مســتقل ادامــه یافــت. اولین بخــش ICUدانشــگاه تهــران در همین دوره و در ســال۱۳۵۴ افتتاح گردید.پس از پیروزی انقلاب اســامی، دفتر گروه بهبیمارســتان ولیعصر و بعد از آن به بیمارستانشــریعتی منتقل شد و در ســال ۱۳۷۳ ،دفترآموزش گروه بیهوشــی مجددا به بیمارستانولیعصر و ســپس به محل فعلی آن جابجا شدو از آن دوره تا به امروز به پیشــرفت خود ادامهداده و گام هــای بزرگــی را در جهــت تربیتمتخصصان بیهوشــی و همچنین کارشناسانارشد و تکنسینهای این رشــته بسیار مهم و  حیاتی برداشته است.

همچنین ببینید

دبیر سمپوزیوم علمی صرع مقاوم به درمان و اتوایمون: ۳۰ درصد بیماران مصروع مقاوم به درمان هستند/ردپای خودایمنی در ابتلا به صرع

دبیر سمپوزیوم علمی صرع مقاوم به درمان و اتوایمون با اشاره به اینکه ۳۰ درصد …