خانه / زنان / دسـتورالعمل درمــان عفـونــــتهــای شـــایع دوران بارداری
pregnancy-infection

دسـتورالعمل درمــان عفـونــــتهــای شـــایع دوران بارداری

خطر بالای ابتلا به انواع مختلف عفونتها در دوران بارداری وجود دارد. عفونتهای شایع دوران بارداری مانند عفونتهای منتقله از راه تماس جنسی (سیفلیس، گونوره، کلامیدیا، هرپس) عفونتهای ادراری، عفونتهای استرپتوکوکی گروه B و توکسوپلاسموز مطرح هستند.
عفونت های دوران بارداری هم برای مادر مضرند و هم ممکن است برای جنین خطرناک باشند؛ بنابراین، تجویز آنتی بیوتیک های مناسب برای درمان عفونت های دوران بارداری و نیز پیشگیری از این قبیل عفونتها اهمیت فراوانی دارد.
عفونت های منتقله از راه تماس جنسی
سفلیس: این عفونت باکتریایی، توسط تریپونما پالیدوم ایجاد میشود. سفلیس بیش از ۲ میلیون نفر از زنان باردار را در سراسر دنیا آلوده کرده است. اگر این عفونت در دوران بارداری درماننشده باقی بماند، ممکن است به سقط خودبهخودی، وزن کم هنگام تولد، مرگ در دوران نوزادی یا بیماری مادرزادی بیانجامد. ازآنجاکه تشخیص زودرس عفونت در پیشگیری از عوارض ناشی از عفونت و آسیب جنین اهمیت زیادی دارد توصیه میشود که برای تمام زنان باردار در اولین مراجعه بارداری آزمون سرولوژیک سفلیس انجام شود و آزمون برای آن گروه که در معرض خطر عفونت هستند، در سهماهه سوم بارداری و در زمان زایمان تکرار شود. پنیسیلین G وریدی تنها دارویی است که در دوران بارداری علیه سفلیس اثربخش شناختهشده است بنابراین، تمام زنان باردار مبتلابه سفلیس باید بر اساس مرحله بیماری با پنیسیلین G درمان شوند. حساسیتزدایی در مورد بیمارانی که به پنیسیلین حساسیت دارند توصیه میشود.
واکنش جاریش-هرکسیمر (Jarisch-Herxheimer reaction) شامل تب، لرز، درد عضلانی، سردرد، افت فشارخون و تاکی کاردی، در بیش از ۴۵ درصد از زنان باردار مبتلابه سفلیس تحت درمان مشاهده میشود. هرچند که این واکنش بهطورمعمول طی چند ساعت اولیه درمان شروعشده و معمولاً تا ۳۶ ساعت برطرف میشود، ممکن است به انقباضات شدید رحمی، زایمان زودرس یـــــا دیســـترس جنـــــــینی در نیمـه دوم بارداری بیانجامد؛ بنابراین درصورتیکه پس از شروع درمان سفلیس در زنان باردار تب، انقباضات رحمی یا کاهش حرکات جنین گزارش شد، باید بلافاصله مداخلات پزشکی شروع شود.
گونوره و کلامیدیا: گونوره، عفونت باکتریایی ناشی از نایسریا گونوره آ است که سالانه در حدود ۱۳ هزار زن باردار را گرفتار میکند. بیماری کلامیدیا، توسط کلامیدیا تراکوماتیس ایجاد میشود و سالانه مسبب عفونت ۱۰۰ هزار زن باردار است. در صورت عدم درمان، این عفونتها ممکن است به زایمان زودتر از موعد، عفونت رحمی یا عفونت مادرزادی به شکل کونژکتیویت، پنومونی یا بیماری منتشر بیانجامد.
برای پیشگیری از عوارض و ممانعت از عفونت نوزادی توصیهشده است که بهطور روتین تمام زنان باردار در معرض خطر عفونت نایسریا گونوره آ، در طی اولین ویزیت دوران بارداری غربالگری شوند. غربالگری کلامیدیا در بیماران کمتر از ۲۵ سال و در مورد افراد در معرض خطر باید در سهماهه سوم تکرار شود. ازآنجاکه افراد آلوده به گونوره آ معمولاً همزمان با کلامیدیا تراکوماتیس نیز آلودهاند، بیماران تحت درمان عفونت گونوره باید داروهای مؤثر علیه کلامیدیا نیز دریافت کنند. رژیمدرمانی توصیهشده در زنان باردار مبتلابه گونوره بدون عارضه عبارت است از تکدوز ۲۵۰ میلیگرمی سفــتری آکسون داخل عضلانی یا سفیکسیم ۴۰۰ میلیگرمی خوراکی همراه با یک گرم تکدوز آزیترومایسین خوراکی (درمان توصیهشده برای کلامیدیا طی بارداری). همه بیماران باید ۳ هفته پس از کامل شدن درمان مجدداً تحت بررسی قرار گیرند.
تبخال تناسلی: این عفونت توسط ویروس هرپس سیمپلکس نوع ۱ و ۲ ایجاد میشود و سالانه بیش از ۸۰۰ هزار زن باردار را فقط در ایالت متحده آلوده میکند. در بیش از ۹۰ درصد از موارد هرپس نوزادی (بر پوست، چشم، دهان یا سیستم عصبی تأثیر میگذارد یا باعث عفونت منتشر میشود)، نوزاد طی زایمان طبیعی و هنگام عبور از کانال زایمان به ویروس آلوده میشود بنابراین در زنانی که ضایعات تناسلی فعال دارند، برای پیشگیری از عفونت نوزادی، زایمان از طریق سزارین توصیه میشود.ایمنی آسیکلوویر، والاسیکلوویر و فامسیکلوویر در درمان هرپس طی بارداری هنوز به اثبات نرسیده است و هیچکدام از داروهای نامبرده برای تجویز طی بارداری مورد تائید نیستند. از سویی دیگر، هیچ خطر جدی به دنبال مصرف آسیکلوویر در بارداری گزارش نشده است و مصرف آسیکلوویر بین هفتههای ۳۶ بارداری و ختم بارداری، خطر عود عفونت و نیاز به سزارین را کاهش میدهد؛ بنابراین، اکثریت دستورالعملها در میان تمام داروهای ضدویروس، تجویز آسیکلوویر را توصیه کردهاند. آسیکلوویر وریدی را میتوان در موارد شدید عفونت تجویز کرد.
عفونتهای مجاری ادراری
عفونتهای اداری علامتدار یا بدون علامت، شایعترین عفونتهای باکتریال دوران بارداری هستند و در حدود ۲۰ درصد شیوع دارند. باکتریوری بدون علامت عبارت است از وجود بیش از ۱۰۰ هزار واحد کلونی باکتری در هر میلیلیتر ادرار بهدستآمده از دو کشت ادرار مکرر.
سیستیت معمولا با تکرر و احساس نیاز به دفع ادرار دیزوری یا هماچوری تظاهر میکند.
در پیلونفریت اما علائم سیستمیک نظیر تب، درد پهلو، تهوع و استفراغ نیز همراه با علائم سیستیت گزارش میشود.
از بین ۲ تا ۱۰ درصد از زنان بارداری که به باکتریوری بدون علامت مبتلایند، ۱۵ الی ۴۵ درصد در صورت عدم درمان دچار پیلونفریت میشوند. علت آن است که بسیاری از تغییرات رخداده طی بارداری باعث استاز ادرار در مثانه و مجاری ادراری شده و خطر عفونت افزایش مییابد؛ بنابراین پیشگیری از پیلونفریت طی بارداری مهم است.
زنان باردار باید حداقل یکبار در اوایل بارداری ازنظر احتمال باکتریوری بررسی شوند (معمولاً هفتههای ۱۲ تا ۱۶ بارداری یا در اولین ویزیت دوران بارداری).
در صورت مثبت بودن باکتریوری، درمان آنتیبیوتیکی اجتنابناپذیر است.
برخی از متخصصان تکرار غربالگری باکتریوری بدون علامت را در هر سهماهه بارداری ضروری میدانند.
شایعترین عامل مسبب عفونت ادراری در دوران بارداری، ایشریشیا کولی است.
پاتوژن های دیگر عبارتند از انتروباکترها و استرپتوکوک گروه B. رژیمهای آنتی میکروبیال متداول برای باکتریوری بدون علامت یا سیستیت عبارتند از دوره ۳ تا ۷ روزه نیتروفورانتوئین و تجویز یک سفالوسپورین نسل اول مانند سفالکسین.
تک دوز فسفومایسین نیز توصیه میشود. پیلونفریت با دستور بستری و شروع آنتیبیوتیکها و مایعات وریدی (معمولاً یک پنیسیلین یا سفالوسپورین فعال علیه ایشریشیا کولی) و در ادامه،۲ هفته آنتیبیوتیکهای خوراکی پیگیری میشود. میتوان یک آمینوگلیکوزید را بهتنهایی یا در موارد شدید همراه با آمپیسیلین تجویز کرد.
هرچند ممکن است مسمومیت شنوایی ایجاد کند. یافتههای اخیر نشان دادهاند که زنان باردار مبتلابه پیلونفریت که سن بارداری آنها حداقل ۲۴ هفته است و سابقه عفونتهای مکرر ندارند، دچار علائمی نظیر تب، تهوع، استفراغ و علائم سپسیس نیستند را میتوان بهصورت سرپایی درمان کرد.رژیم سفالکسین ۵۰۰ میلیگرمی ۴ بار در روز برای مدت ۱۰ روز متداول است. در بیمارانی که با این درمان همچنان علامتدار هستند، سفتری آکسون عضلانی برای حداکثر ۵ روز در ادامه درمان قبلی توصیهشده است. پس از کامل کردن هر دوره آنتیبیوتیکی برای درمان پیلونفریت، برای اطمینان از برطرف شدن باکتریوری کشت ادرار باید درخواست شود.
ازآنجاکه پیلونفریت راجعه در ۶ الی ۸ درصد از زنان باردارمشاهده میشود، پروفیلاکسی آنتیبیوتیکی با ۱۰۰ میلیگرم نیتروفورانتوئین خوراکی یا روزانه ۲۵۰ تا ۵۰۰ میلیگرم سفالکسین خوراکی در ادامه بارداری تا ۶ هفته پس از زایمان توصیهشده است.
عفونت استرپتوکوک گروه B
علت میکروبی عفونت استرپتوکوک گروه B، استرپتوکوک آگالاکتیه، یک ارگانیسم گرم مثبت است که بدون ایجاد علامت در واژن یا رکتوم کلونی زه میشود. این عفونت در ۱۰ تا ۳۰ درصد از زنان باردار رخ میدهد. عفونت استرپتوکوک گروه B سالانه باعث ۱۲۰۰ بیماری شدید (سپسیس وپنومونی) بخصوص در ۲۴ تا ۴۸ ساعت اولیه تولد نوزاد میشود.
عفونت استرپتوکوک گروه B، وارد مایع آمنیوتیک میشود یا ممکن است طی زایمان و عبور از کانال زایمانی نوزاد را آلوده کند. استراتژیهای توصیهشده برای پیشگیری از عفونت استرپتوکوک گروه B در نوزاد عبارتند از آزمایش مادر در اواخر بارداری و تجویز آنتیبیوتیکها طی زایمان.
تمام بیماران طی هفتههای ۳۵ و ۳۷ بارداری باید ازنظر عفونت استرپتوکوک گروه B غربالگری شوند. در صورت مثبت بودن نتیجه آزمونها، پروفیلاکسی آنتیبیوتیکی توصیه میشود. همچنین در بیماران با کلونیزاسیون استرپتوکوک گروه B که نوزاد نارس کمتر از ۳۷ هفته به دنیا آوردهاند طی زایمان تب داشتهاند یا از پارگی کیسه آب آنها بیش از ۱۸ ساعت گذشته است درمان آنتیبیوتیکی لازم است.
پنیسیلین G وریدی در دوز ۵ میلیون واحد و سپس ۲.۵ تا ۳ میلیون واحد هر ۴ ساعت تا خاتمه زایمان، بهعنوان درمان خط اول توصیهشده است.
آمپیسیلین وریدی در دوز ۲ گرم و سپس ۱ گرم هر ۴ ساعت تا زمان زایمان، آلترناتیو پنیسیلین G است.
بیماران بدون سابقه آلرژی شدید به پنیسیلینها را میتوان با سفازولین درمان کرد.
در بیماران باسابقه حساسیت شدید به پنیسیلینها، میتوان درمان را با کلیندامایسین یا ونکومایسین ادامه داد.
توکسوپلاسموز
توکسوپلاسموز توسط پارازیتی بانام توکسوپلاسما گوندی ایجاد میشود.
هرچند که زنان باردار آلوده به توکسوپلاسما بدون علامت هستند، عفونت ممکن است از طریق جفت به جنین منتقل شود و باعث بیماریهای مادرزادی منتهی به مرگ یا مالفورماسیون های جنینی، عقبافتادگی ذهنی، کری و کوری جنین شود.
زنان باردار از طریق مصرف غذای آلوده، تماس با حیوان آلوده یا تماس محیطی ممکن است مبتلا شوند.

همچنین ببینید

نشـسـت سـالانـه بــارداری انـجـمن پـزشــکی مــادری ـ جنـینی

نشـسـت سـالانـه بــارداری انـجـمن پـزشــکی مــادری ـ جنـینی

(SMFM) در تاریخ ۲۳ الی ۲۸ ژانـویه ۲۰۱۷ در لاس‌وگـاس بـرگـزار شد. آنچه در زیر …